Politiek (2)
Vorige week beschreef ik mijn aarzeling om met Femke over politiek te discussiëren. Ook met vrienden praat ik er zelden over. Tegenwoordig wordt de toon van zulke discussies al gauw onaangenaam. Gevolg van de toenemende polarisatie in onze tot op het bot verdeeld geraakte samenleving.
Onze samenleving was vroeger ook wel sterk verdeeld, maar toen was er vooral sprake van verzuiling. Socialisten stemden steevast op de PvdA, lazen het Vrije Volk en luisterden naar de Vara. Katholieken koesterden de KVP, dagblad de Tijd en de KRO. Op zuilen kun je nog wel een solide maatschappelijk bouwwerk laten rusten. Het is ook geen bezwaar als het er meerdere zijn, integendeel. Maar de huidige maatschappij lijkt meer versnipperd dan verzuild, en op snippers bouwen is lastig.
Het onderscheid tussen ‘links’ en ‘rechts’ was vroeger ook helderder dan tegenwoordig. De orthodox-linkse PSP was tegen bewapening en confrontatie met de Sovjet-Unie. Nu ben je opeens extreemrechts als je de krijgshaftige retoriek van de NAVO tegenover Rusland bekritiseert.
Was het vroeger daarom beter? Ja en nee. De macht van de kerken was vaak verstikkend. Ik ken een hartverscheurend waar verhaal van Katholieke weeskinderen die onder druk van meneer pastoor een liefdevol protestant pleeggezin moesten verruilen voor een sadistisch nonneninternaat, en uit eigen waarneming herinner ik mij het naargeestige Calvinisme dat Jan Siebelink beschrijft in ‘Knielen op een bed violen’.
Gelukkig is onze samenleving sinds de jaren 60 behoorlijk geseculariseerd, al moet gewaakt worden voor toenemende dominantie vanuit een andere religieuze richting. Voor je het weet zitten we weer opgescheept met taboes en zelfcensuur.